Η Μηχανή για την Απομυθοποίηση
Η Μηχανή για την Απομυθοποίηση
22 Απριλίου 2004
Με το δόντι μου για την ανεπιθύμητη και με τη ράβδο μου για τη φινάνση
Ο Ούμπου Βασιλιάς, Αλφρέδ Τζάρι
Η προπαγάνδα είναι στις δημοκρατίες αυτό που είναι το καβάλι στις δικτατορίες
Νοάμ Τσόμσκι
Η δικτατορία είναι «Σιωπή!»
Η δημοκρατία είναι «Συνέχισε να μιλάς!»
Άγνωστος
Πριν από λίγες μέρες, ο φίλος μου, ο μαθηματικός Ζαν-Μαρί Σουριώ, μου είπε:
- Ξέρεις ότι δεν υπάρχει πλέον επιστημονική εκπομπή στη τηλεόραση;
- Όχι... – Αρχιμήδης εξαφανίζεται. Μένει μόνο E = m6, αλλά πια δεν περνάνε παρά μόνο μπερδεμένα πράγματα.
Ο φίλος μου Μπόρις:
- Δεν ξέρω αν οι άνθρωποι θα καταλάβουν τελικά: η τηλεόραση και τα μέσα ενημέρωσης γενικά δεν είναι πια παρά μόνο ένα εργαλείο για να αποβλακώσουν τους ανθρώπους.
- Τι εννοείς; – Όταν ο Χίτλερ ανακάλυψε τη δύναμη της ραδιοφωνίας, άρχισε να τη χρησιμοποιεί με εντατικό τρόπο, προσέχοντας τα αποτελέσματά της. Σκοπός ήταν να φανατίσει τους ανθρώπους. Σήμερα είναι διαφορετικά. Σε όλες τις δημοκρατίες, μαφιόζικες ομάδες έχουν πάρει την εξουσία. Έχουν τον έλεγχο σε όλα τα επίπεδα των μέσων ενημέρωσης. Το μήνυμα είναι: «πρέπει να εμποδίσουμε τους ανθρώπους να σκέφτονται». Οι άνθρωποι δεν είναι βλάκες. Τους κάνουμε βλάκες. Φυσικό είναι να εξαφανιστούν οι επιστημονικές εκπομπές. Η επιστήμη είναι κάτι επικίνδυνο: θα έκανε τους ανθρώπους να σκεφτούν. Άρα πρέπει να εξαφανιστεί. Εδώ και χρόνια βλέπουμε να αυξάνονται εκπομπές όλο και πιο ανόητες, σε ώρες με μεγάλη τηλεθέαση. – Αλλά… το ακουστικό; – Δεν πιστεύω ότι είναι οι άνθρωποι που ζητούν αυτές τις εκπομπές. Πιστεύω ότι τους αποβλακώνουμε σκόπιμα. Είναι μια συντονισμένη πολιτική. Ταυτόχρονα δημιουργούνται μέσα ενημέρωσης που δίνουν την εικόνα μιας πραγματικής πρόσβασης στην πληροφόρηση και την αντικειμενικότητα. Ένα μικρό ποσοστό ανθρώπων αρχίζει να το καταλαβαίνει – Ναι, είδαμε αυτό το φαινόμενο στις 13 Απριλίου με την εκπομπή Thema της ARTE και την προβολή του απίστευτου βίντεο «Το 11 Σεπτεμβρίου δεν συνέβη». – Το είδας; – Δεν μπόρεσα να το πιστέψω. Έτσι, η ARTE, με τις εκπομπές της Thema, είχε σκοπό να μας κάνει να πιστεύουμε ότι υπήρχε ένα «χώρος αντικειμενικότητας και ελευθερίας». Μπορούσες να βρεις διεξοδικά θέματα για την ανάδυση του ναζισμού, για το ρόλο της CIA πριν 25-30 χρόνια, για το γενοκτονία που διέπραξε ο Πολ Ποτ, για τα βακτηριολογικά όπλα που ανέπτυξαν οι Ιάπωνες από τη δεκαετία του 1930 και για άλλα πολλά! Κάθε φορά ένιωθες ότι «αυτοί οι δημοσιογράφοι είναι αντικειμενικοί και θαρραλέοι». – Έχουν ελεύθερη δυνατότητα να μιλήσουν για παλιά ιστορίες, αλλά τίποτα για ό,τι συμβαίνει τώρα και που είναι κοντά στην εξουσία. – Ακριβώς. Είναι ένας τρόπος για να αποσπάσουμε την προσοχή. Για το 11 Σεπτεμβρίου χρειαζόταν να κάνουμε ένα μεγάλο σόκ. Η ARTE είχε αναλάβει τη δουλειά, επειδή είναι μια γαλλο-γερμανική τηλεοπτική εκπομπή και υπάρχουν πολλοί «συνωμοσιολόγοι» στη Γερμανία. Αλλά αυτή η εκπομπή ήταν τόσο ανοησία που όλοι μας πέσαμε από το κάθισμα. Ζήτησα από αναγνώστες να μου στείλουν την εγγραφή. Θα βρούμε ανθρώπους για να δημιουργήσουν μια ψηφιακή έκδοση αυτού του εξαιρετικού εγγράφου και για να δημιουργήσουν ένα φάκελο με αποσπάσματα που αποκαλύπτουν την τεχνική της παραπληροφόρησης που χρησιμοποιήθηκε. – Ξέρεις τι πρέπει να σκεφτείς για την εκπομπή «Arrêt sur Image»; – Εδώ πάλι πρόκειται για μια εκπομπή που είχε σκοπό να κάνει τους τηλεθεατές να πιστέψουν ότι η τηλεόραση μπορεί να αυτοκριτικεί. Αλλά είναι ξανά μια μεγάλη παραπλάνηση. Αν ο δημοσιογράφος που διευθύνει αυτή την εκπομπή έκανε τη δουλειά του, θα είχε πολλή δουλειά να αναλύσει αυτή την εκπομπή της ARTE της 13ης Απριλίου. Αλλά μπορεί να υπάρχει αμφιβολία ότι θα το κάνει: αυτή η εκπομπή είναι επίσης μέρος του δικτύου ARTE. Δεν μπορείς να κόβει το κλαδί στο οποίο κάθεσαι. – Αυτή η εκπομπή της 13ης Απριλίου έχασε στους ανθρώπους τις τελευταίες τους ελπίδες. – Εγώ προσωπικά χάσα τις τελευταίες που μου έμεναν. Τώρα η κύκλωση είναι ολοκληρωμένη. Γνωρίζουμε ότι από κάθε πλευρά μας ψεύδονται. Υπάρχει… το Διαδίκτυο. – Ξέρεις το νομοσχέδιο Φαούρ; – Εκείνο που κάνει τους φορείς υποδοχής να είναι δικαστικώς συνυπεύθυνοι για το περιεχόμενο των ιστοσελίδων που υποδέχονται, κάτι που θα τους ενθαρρύνει να κάνουν καταγραφή, αυτοί οι ίδιοι. Επιπλέον, η ηλεκτρονική αλληλογραφία δεν θα θεωρείται πια προσωπική, με την πρόφαση της αγώνα κατά της τρομοκρατίας. Οποιοσδήποτε θα μπορούσε να έχει πρόσβαση στα email. – Ανεξάρτητα, πιστεύω ότι αυτό είναι ήδη πραγματικότητα. Τώρα όμως αυτή η κατάχρηση της αλληλογραφίας θα γίνει νομική. Είναι σαν να μπορούσε οποιοσδήποτε, στην ταχυδρομική υπηρεσία, να ανοίξει οποιοδήποτε γράμμα, κάθε στιγμή. Επαναφέρουμε ένα σύστημα που είναι αξιοσημείωτο για τις πιο προχωρημένες ολοκληρωτικές επιχειρήσεις. Αλλά δεν ξέρεις το καλύτερο. Είναι από χθες, 21 Απριλίου 2004. Ένας άνθρωπος πρότεινε νομοσχέδιο όπου τα κείμενα που αναρτώνται σε ιστοσελίδες δεν θα είχαν πλέον καμία προθεσμία. Ξέρεις ότι η νομοθεσία για την προθεσμία τριών μηνών, που έχει από το 1881, είναι η κύρια προστασία της τύπου. Δεν μπορείς να καταδικάσεις ένα δημοσιογράφο για υβριστική δημοσίευση αν έχει γράψει ή πει κάτι πριν από τρεις μήνες. Αυτή είναι προστασία. Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, αυτή η προστασία θα εξαφανιστεί εντελώς στο Διαδίκτυο. Θα μπορούσες να κατηγορήσεις κάποιον για υβριστική δημοσίευση στη δικαιοσύνη, βάσει αρχείων που έχουν 5-10 ή περισσότερα χρόνια. Και ο φορέας υποδοχής θα είναι πάλι συνυπεύθυνο… – Είναι τελείως τρελό… – Η Τρίτη Παγκόσμια Πόλεμος έχει ήδη ξεκινήσει: είναι αυτής της πληροφόρησης. – Και της παραπληροφόρησης. – Ακριβώς. Η εκπομπή της 13ης Απριλίου, της ARTE, πήγαινε προς αυτή την κατεύθυνση. Όλοι οι άνθρωποι που θέλουν απλώς να ανοίξει έρευνα για τα γεγονότα της 11 Σεπτεμβρίου είναι… συνωμοσιολόγοι, αντισημίτες, εχθροί της δημοκρατίας, κ.λπ. – Στην πραγματικότητα, τα «δημοκρατικά κράτη» σε όλες τις χώρες αντιλαμβάνονται τον κίνδυνο που αποτελεί το Διαδίκτυο, όσον αφορά την άγρια πληροφόρηση. Είναι απλώς το πρώτο και τελευταίο μας χώρο ελευθερίας. Γι’ αυτό τα νομοσχέδια που προτείνονται στοχεύουν να σφίξουν το «μέσο» όσο το δυνατόν περισσότερο. Το Διαδίκτυο παραμένει ελεύθερο, αλλά για πόσο καιρό; Οι άνθρωποι που μιλούν πολύ έχουν δικαίωμα σε δίκη για υβριστική δημοσίευση. Έχω τη δική μου. Και ο Αλεσσάντρι είχε τη δική του. Θα υπάρξουν άλλοι. – Δεν έπρεπε να πας στην τηλεόραση τις επόμενες μέρες, στην εκπομπή «C'est Mon Choix»; – Ναι. Μου είχε επικοινωνήσει μια δημοσιογράφος πριν από περισσότερες από μία εβδομάδα, για να με ενημερώσει ότι θα έπρεπε να συμμετάσχω. Το θέμα θα ήταν οι νέες τεχνολογίες. Ένας άνθρωπος της είχε προτείνει να με καλέσει, λόγω των ιδεών για την τεχνητή νοημοσύνη που παρουσιάζονται στο τελευταίο μου βιβλίο «L'Année du Contact», που εκδόθηκε πρόσφατα από την Albin Michel. – Και τι συνέβη; – Την ίδια στιγμή, μία γυναίκα μου είπε: «Σε κρατάμε για ένα διάλογο 40 λεπτών στη ραδιοφωνική εκπομπή «On ne nous la fait pas» στη RMC, την Παρασκευή 23 Απριλίου». Εγώ αμέσως είπα ναι. – Και τι συνέβη; – Δύο μέρες αργότερα μου τηλεφώνησε για να μου πει ότι η εμφάνισή μου ακυρώθηκε. – Μεταβλήθηκε; – Όχι. Έτσι γίνεται: ένας δημοσιογράφος που δεν είναι ενημερωμένος σκέφτεται να με καλέσει και αναζητά επικοινωνία. Στη συνέχεια, όταν το πράγμα φτάνει στην επιμελητήριο, όπου ο επικεφαλής δημοσιογράφος γνωρίζει ποιον πρέπει να καλέσει και ποιον δεν πρέπει, ή αναζητά πληροφορίες, και το πράγμα ακυρώνεται. – Αλλά στη «C'est Mon Choix», θα περάσεις, ναι; – Πριν από λίγες μέρες, η δημοσιογράφος, φανερά ανήσυχη, μου είπε: «Επειδή τα ενδιαφέροντά σου είναι πολύ ευρεία, σκεφτήκαμε να σε καλέσουμε στο τέλος της εκπομπής για να σχολιάσεις τις προηγούμενες συμβάσεις». Αλλά είπα ότι προτιμώ να συμμετέχω στις συζητήσεις. Επειδή είναι διαφοροποιημένη, μπορεί να αποφασίσουν να την κοπεί λέγοντας «έχει γίνει πολύ μακριά». Μου το είχαν κάνει ήδη. Τηλεφώνησε σήμερα, 22 Απριλίου 2004, λίγες μέρες πριν από την εγγραφή. Μου είπε: «Μόλις σήμερα πήραμε τη λίστα των συμμετεχόντων. Σε αφαιρέσαμε». Είχαμε κάνει τέσσερα τηλεφωνήματα των 30 λεπτών για την προετοιμασία. Η ημερομηνία είχε καθοριστεί: εγγραφή στις 26, στο Παρίσι, για προβολή με διαφορά. Είχα προγραμματίσει ραντεβού στην πρωτεύουσα. – Και την ακυρώσαν στο τέλος; – Μου είπε: «Δεν έχω καμία ευθύνη». Ξέρω ότι δεν έχει καμία ευθύνη. Είναι ο επικεφαλής δημοσιογράφος της εκπομπής που ακύρωσε. – Τι να κάνεις; Δυσκολεύεις. – Δεν μπαίνω στη γενική βλακώση που επικρατεί στα μέσα μας. Το προηγούμενο έτος έπρεπε να πάω σε μια τηλεοπτική εκπομπή, λόγω της έξοδου του φιλμ «Sign» με τον Μέλ Γκίμπσον. Η συμμετοχή μου ακυρώθηκε επίσης, την προηγούμενη μέρα. – Σε εκπλήσσω. Στον ιστότοπό σου, προτείνεις ότι τα «Crop Circles» μπορεί να αντιστοιχούν σε δοκιμές που έγιναν από τα στρατιωτικά, όχι από εξωγήινους! – Πιστεύω ότι το ρεκόρ επιτεύχθηκε το 1995 με το βιβλίο «Les Enfants du Diable» για τις σχέσεις μεταξύ των ερευνητικών κύκλων και του Στρατού. Καμία α