Sarkozy als econoom/titel>
Sarkozy als econoom
../VIDEOS/sarkozy_economiste.mp3
Rich of arm, wat maakt het uit, zolang je maar geld hebt!
10 januari 2009
Hier is een audio-document dat een lezer mij heeft gestuurd. Zoals een journalist die het commenteert aangeeft, komt deze uitspraak van de "kandidaat Sarkozy". Hoewel hij voor de crisis van de subprime- hypotheekleningen dateert, weerspiegelt hij de "politiek" van onze president Sarkozy, die erop neerkomt dat we moeten doen "als de anglo-amerikanen".
Laten we samenvatten. Wanneer je in Frankrijk een hypotheek wilt afsluiten, hebben banken richtlijnen. De lening wordt alleen verleend onder bepaalde voorwaarden. Men vraagt dat de lening alleen wordt verleend als men aannemt dat de leningnemer in staat is om de aflossing te betalen en dat deze maandelijkse termijnen niet meer dan een derde van zijn loon of inkomsten bedragen, met andere woorden: "dat hij niet grotere ogen heeft dan buik". Deze maatregel is een zegening van wijsheid. Maar bij hypotheekleningen gaat het contract ook gepaard met een hypotheekgarantie.
Wanneer iemand een onroerend goed op afbetaling koopt, betaalt de bank (of het leningsorgaan dat als tussenpersoon fungeert) het geld aan de verkoper. Maar als de leningnemer tekort schiet en niet langer in staat is om zijn maandelijkse termijnen te betalen, kan het leningsorgaan (en de bank achter de schermen) de hypotheekgarantie activeren, "zich op het dier verlaten". Ze worden dan eigenaar van het goed, "hebbende-rechten", en verkopen het bij een veiling. Het is dan zeer gebruikelijk dat het goed wordt verkocht onder de oorspronkelijke aankoopwaarde. Als de leningnemer al enkele jaren heeft afbetaald, komt de bank er toch nog goed vanaf, omdat ze door het goedkoop verkopen het nog verschuldigde bedrag terugkrijgt. Maar als de leningnemer zich al snel onmogelijk toont om te betalen, zal de hypotheekgarantie niet voldoende zijn om het verlies van de bank te dekken, en moet zij dan de rekeningen, meubels of wat dan ook dat toebehoort aan de tekort schietende leningnemer in beslag nemen. En ze zal dat zeker doen, aangezien de wet haar daar toe autoriseert. Er bestaat een hele groep mensen die, "met voldoende liquide middelen", succesvol onroerend goed handelt door het bezoeken van veilingen en het kopen van goederen van tekort schietende leningnemers.
In de Amerikaanse hypotheekcrisis zijn alle leningen alleen gebaseerd op een hypotheekgarantie verleend (zoals onze economische genie suggereert). Bovendien waren deze leningen "variabele rente".
Betekenis: in dit leningstelsel leent iedereen van iedereen. Wanneer leningen worden verleend tegen variabele rente, betekent dat dat het leningsorgaan dat zich aan het begin van de keten bevindt de mogelijkheid heeft om de rente te wijzigen. Deze wijziging zal in een kettingreactie tot de leningnemer doorlopen. In de VS begonnen de bedragen die de leningnemers moesten terugbetalen te stijgen. Ze konden deze stijging niet aan. Toen er geen betaling kwam, zetten de banken de goederen onder de hamer. Deze overvloed aan goederen die werden aangeboden, verlaagde hun waarde (wet van aanbod en vraag). Er zijn straten, wijken en hele steden getroffen door dit fenomeen, waarbij de onroerend goedwaarde instortte. De leningnemers-eigenaren werden op straat gezet. Maar dat... is normaal. Wat echter niet normaal is, is dat de leningsorganisaties, de banken, die zelf ook hadden geleend, in moeilijkheden raakten.
De "titrisatie"
Iedereen kent SICAV's of portefeuilles van aandelen. Wanneer mensen geld hebben om te beleggen (mensen of banken, verzekeraars, welke financiële instelling dan ook, privé of openbaar), is het vaak niet zo dat ze deze investeringen op een nauwkeurige, duidelijke manier doen, bijvoorbeeld door bepaalde aandelen te kopen. Ze krijgen "financiële producten" aangeboden die een mengeling zijn van verschillende basisproducten.
Stel je voor dat je naar de markt gaat om fruit te kopen. Je bent niet honderd procent zeker dat alle vruchten even lang houdbaar zijn. Er zijn bijvoorbeeld verkopers die hun vruchten in de vriezer bewaren, waardoor hun afbraak wordt uitgesteld. Als je ze koopt, komen ze uit de koelkast. Je gaat naar huis en, hop, al de volgende dag beginnen ze te veranderen.
Een oplossing is om een andere leverancier te kiezen. Men zegt: "Zet niet alle eieren in één mand." In een paraplu: "Koop je fruit niet allemaal bij dezelfde verkoper." Hetzelfde geldt voor beleggingen. Sommige zijn minder veilig dan andere. Algemene regel: risicovolle beleggingen zijn die waarbij de hoogste rendementen worden aangeboden. SICAV's of portefeuilles van allerlei aandelen zijn een mengeling van verschillende "basisproducten". Het is alsof je manden krijgt die een mengeling zijn van verschillende vruchten, gekocht bij verschillende verkopers. Door je beleggingen zo te verspreiden, loop je minder risico dan wanneer je op één leverancier zou inzetten. Terugkomend op de fruitmetafoor: het kan zijn dat sommige vruchten snel bederven of zelfs al helemaal bedorven zijn op het moment dat je de mand koopt.
De "verkopers van financiële producten" zijn als fruitkopers die manden samenstellen en mensen aanbieden om die te kopen. Maar terwijl ze dat doen, kunnen ze ook tegelijkertijd vervuilde vorderingen afzetten, oftewel: gezonde vruchten mengen met al duidelijk slechte.
De afgelopen decennia hebben zich allerlei steeds complexere financiële producten ontwikkeld, voorzien van de aantrekkelijkste voordelen.
Van primaire producten (soorten fruit aangeboden door een producent) zijn er steeds meer "verpakte producten" verschenen, "manden van manden van manden van fruit", gekocht door groothandelaars, dan verkocht aan ondergroothandelaars, dan aan ... .
Banken en verzekeraars, alle grote financiële organisaties zijn feitelijk klanten geworden, aankopers van deze complexe producten, echte tijdbommen. Sommigen, die de catastrofe voelden naderen, haastten zich om een paar "vervallen vorderingen" kwijt te raken door ze te verbergen tussen vruchten met een aantrekkelijker uiterlijk. Hypotheekvorderingen hebben meer dan één iemand bedrogen, waarbij de verkoper zei: "U loopt geen risico. Het is gegarandeerd op het goed via een hypotheek." Monumentale onzin is gedaan door leidinggevenden van banken of vergelijkbare organisaties.
De aandeelhouder en de directeur van de bank, die zelf een parachute heeft, niet zichtbaar op de tekening
Maar de "golden boys", deze grote kunstenaars van de financiële wereld, waren ingehuurd op basis van contracten met "parachuteclausules" die bij een faillissement meer dan comfortabel waren. Ik sla dat punt over. De actualiteit heeft ons al overspoeld, overspoelt ons nog en zal ons blijven overspoelen met schandalen rond "gouden parachutes".
De grote illusie is te denken dat de "verantwoordelijken" intelligenter zijn dan anderen. Kijk naar Sarkozy. Wie is hij? Een voormalig advocaat, net als Mitterrand en veel andere politici. Wanneer hij achter zijn lessenaar staat, ontwikkelt hij geen idee, hij pleit. Je weet net zo goed als ik dat een advocaat een technicus is van het pleiten, geslepen in het ondersteunen van elke theorie of haar tegenovergestelde met passie. Dat is de essentie van het beroep dat hij heeft gekozen. Als je Sarkozy aandachtig observeert, zie je dat hij, net als elke goede advocaat die zichzelf respecteert, zich volkomen niets aantrekt van wat hij zegt, maar alleen let op de impact van zijn woorden. Wanneer hij voor een camera staat, ... luistert hij naar zichzelf.
Vandaag heeft een lezer mij een document getekend door Valérie Pécresse, minister van onderzoek, gestuurd. Daarin wordt gesproken over de zeer grote infrastructuur voor onderzoek in Frankrijk en Europa. De brochure noemt namen van mensen die behoren tot denkgroepen. Het document presenteert zich als een routeplan. Maar eigenlijk zijn deze groepen, volledig fictief, alleen maar aanwezig om bestaande onderzoeksstructuren, oude lobby's van het onderzoek, te bevestigen. In deze brochure is geen ruimte voor een nieuw idee (en dat is nog erger in het domein van fundamenteel onderzoek). Hoe kunnen we ons dan verbazen dat onderzoek naar Z-pinches geen plaats vindt in dit overzicht, terwijl Smirnov daar de belangrijkheid van benadrukt in een brief? In 2007 had ik het aan Edouard de Pirey, adjunct van Valérie Pécresse, toegestuurd, en had ik gehoopt dat zij het zou overnemen. Dat was het doel van mijn initiatief. Heeft de Pirey het zelfs gelezen, doorgegeven? Voor we elkaar ontmoetten, had ik hem drie maanden eerder een duidelijk en beknopt overzicht gestuurd. Toen ik deze jongeman, afstudeerling van de École normale supérieure, ontmoette, zei ik:
- Wat weet je over Z-pinches, MHD?
- Niets. Ik had geen tijd om je e-mail te lezen (...) * *