Eerbetoon aan Jacques Benveniste
Drijf het bovennatuurlijke weg, het komt meteen terug galopperend!
7 mei 2007
Men kan zich afvragen: "Waarom een zo'n titel op een pagina die als eerbetoon aan mijn overleden vriend Jacques Benveniste bedoeld is?"
Het is een verhaal dat we hadden willen vertellen, samen met een van zijn leerlingen, Francis Beauvais, auteur van twee boeken die vrij beschikbaar zijn op zijn site:
We hadden gepland om het als een dialoog op te bouwen. Maar dat zou te veel werk zijn geweest en er waren andere dringende zaken. Ik zal het dus nu in grote lijnen samenvatten, nu Jacques is overleden.
Hij was alles behalve gelovig. Jacques, afkomstig uit een joodse familie, geloofde noch in God, noch in de duivel. Hij had een naïeve geloof in de wetenschap. Die speelde hem de grootste streek ooit. Ik ga het verhaal niet in detail herhalen. Op een dag werd Jacques geconfronteerd met het probleem van hoge verdunningen. Het begon met honingbijen-gevaar. Bij het injecteren van dit gif in menselijk bloed ontstond een immuunreactie. Jacques was vooral immunoloog. Ik weet er niet veel van, behalve dat deze reactie uitmondt in een gedrag van witte bloedcellen, de basofielen. Deze "ontgranen", geven stoffen vrij die in kleine zakjes zitten, en men spreekt dan van "ontgraning van basofielen". Men ziet het verschijnsel duidelijk worden door deze dingen te kleuren en het aantal basofielen dat ontgranen kan men met een microscoop tellen.
Zo had ik dus Jacques, die op een dag volgde wat hem werd voorgesteld. Hij verdun, verdun, tot hij er zelf geen zin meer in had. Het effect verminderde, verminderde. En plotseling, zonder waarschuwing, steeg het weer omhoog, terwijl op basis van die verdunning er niets meer van het gif in die vervelende reageerbuis zou moeten zijn.
- Verdun... verdun, er blijft altijd iets over.....
Ben stuurde het werk naar Nature. De reviewer accepteerde het. Het was in orde. De expert vond dat de auteurs eerlijk bekend waren. Maar voordat het artikel verscheen, kreeg John Maddox, hoofdredacteur van die prestigieuze tijdschrift, een woede-uitbarsting.
- Niet bij mij!
Hij beval Ben het artikel terug te trekken, en zei dat hij in geval van weigering de ergste problemen kon garanderen.
Jacques weigerde. Het artikel verscheen en het was een schandaal. Nature stuurde een commando van biologen, plus een fysicus, vergezeld door Randi, een illusionist die op fraude moest letten, naar het Inserm in Clamart. Het was beledigend. Maar het team ging mee, maar de resultaten bleken teleurstellend. De flessen champagne bleven triest in de koelkast.
Maddox juichte, beweerde dat in het gepubliceerde artikel de telling van de beroemde korrels, uitgevoerd door een laborantin, vol fouten zat. Benveniste ging dan ook een strijd aan die, na jaren, zijn gezondheid ten einde zou brengen. Hij zocht een experiment dat vrij was van die mogelijke menselijke fout en vond een manier om het hart van een rat te versnellen met iets wat ik me niet meer herinner, maar altijd nog zo verdund. Charpak, academicien en Nobelprijswinnaar in de natuurkunde, werd uitgenodigd in het lab en getuige van een geslaagd experiment. Men injecteerde iets dat, op basis van de uitgevoerde verdunningen, niets anders dan puur water zou moeten zijn. En daar zat het hart, razend snel kloppend voor ogen van de academicien.
Charpak trok zich terug, onder de indruk.
Hij vroeg dat het experiment elders herhaald werd, en deze keer was het een mislukking. Jacques begreep het niet. De jaren gingen voorbij, hij vocht, zocht een onfeilbare methode. Sommige van zijn ideeën waren zeer logisch. Proteïnen gaan vaak, om niet te zeggen altijd, gepaard met een groot aantal watermoleculen die hen omringen als een cocon. Hoe zou het model van het Pasteur-instituut "sleutel-slot" dan kunnen werken? Hoe konden deze proteïnen interageren terwijl ze omgeven waren door een matras die hun vorm verbergt?
Eenvoudig, zegt Ben: ze communiceren via elektromagnetische golven.
Het woord is gevallen. In de biologie is elektromagnetisme toverij.
- Gevaarlijke verdunningen....
*- Waar komt de energie vandaan? vraagt een chimist.
- De proteïnen fungeren als antenne, resonatoren. Ze gebruiken de omgevende elektromagnetische energie, legt Jacques uit. Bovendien, wanneer ik deze moleculen afsluit achter een beschermend scherm, een Faradaykooi, communiceren ze niet meer!*
Benveniste ging dan aan het werk met experimenten waarbij hij een biologische stof door een apparaat liet gaan, waarvan hij beweerde dat hij de "signature" kon vastleggen, een elektromagnetische golf, en wat eruit kwam, activeerde puur water op zijn weg. Nog sterker: hij beweerde dat hij het digitale signaal op een diskette kon opslaan, zoiets als de "streepcode" van de biomolecuul.
Tijdens die periode had het Inserm hem zijn prachtige lokalen op de eerste verdieping in Clamart ontnomen. Koppig zette hij Algeco-barakken neer in de tuin van het lab en ging verder met zijn experimenten. Alles duurde jaren, een uitputtende strijd, schadelijk voor een man wiens hart vele malen gerepareerd was. Maar Benveniste was ervan overtuigd dat de natuur haar oordeel zou vellen. Alles hangt af van het protocol, dacht hij, vol vertrouwen. Methodisch probeerde hij elke menselijke tussenkomst uit te sluiten. Hij werkte toen aan coagulatie-experimenten. De verdunningen werden uitgevoerd door een robot, evenals alle manipulaties.
Soms liepen de resultaten mis, maar Jacques had vertrouwen:
- Misschien beheersen we niet alle parameters, maar uiteindelijk zullen we op een volledig reproduceerbaar resultaat uitkomen. En dan! ....
En dan zou het geoordeeld worden, beslist worden. Hij had zich voldoende gevochten om dat te kunnen, en had zijn laatste krachten verspild. Hij reisde de wereld rond op zoek naar subsidies, gaf voordrachten. Hoe vaak heb ik hem niet gezegd:
- Jacques, je gaat er je huid voor verliezen!
Maar hij kon niet meer terug. Hij had "DIGIBIO" opgericht, het eerste "laboratorium voor digitale biologie". Hij had sponsors gevonden, investeerders, octrooien aangevraagd. Het was een volledige race vooruit, zonder enige mogelijkheid om terug te keren. Jacques vocht, vocht, dacht alleen aan het verbeteren van zijn methodologie op onweerlegbare wijze. Uiteindelijk trok hij de aandacht van de Amerikaanse krijgsmacht. Waarom de krijgsmacht? Dat is een mysterie. Hoe dan ook, hij en zijn medewerkers reisden naar het westen, voerden talloze geslaagde demonstraties uit.
De Amerikanen waren onder de indruk, kochten een robot die identiek was aan de Franse machine en voerden onder leiding van Jacques deze verbazingwekkende experimenten uit.
Toen kwam het epiloog, het neerlaten van de voorhang. Toen Benveniste terugkeerde naar Frankrijk, kregen ze een bericht via kabel:
*- We annuleren het contract. Het werkt niet meer....
- Maar natuurlijk! U hebt gezien. Toen wij daar waren, werkte het fantastisch!
- Ja, ja, absoluut. Wij zeggen het niet ontkennen. Maar we hebben alle experimenten geanalyseerd en ontdekt welk parameter er was dat ervoor zorgde dat het werkte.
- En dat is? .....
- Wanneer uw collega Machin naast de machine aanwezig was, werkte het altijd. Maar sinds hij met u teruggekeerd is, is het afgelopen... Het is zo simpel. Hij doet het, op afstand. *
Jacques wist het al, maar weigerde wanhopig te geloven. Hij zei tegen mij:
- Het is raar. Wanneer die man er is, gewoon zittend op enkele meters van de machine, werkt het beter. Ik zou zelfs zeggen dat het altijd werkt. Het is onbegrijpelijk..
Alles rook naar het bovennatuurlijke op grote afstand. Ik kan daar getuigen van: het was alles behalve een kopje thee voor Benveniste. De Amerikaanse krijgsmacht was zijn laatste kaart. De Amerikanen zijn pragmatisch:
- Wanneer de vriend van Benveniste er is, werkt het altijd. Wanneer hij er niet is, werkt het niet meer. Zo is het. Maar het blijft een mislukking, dus we annuleren het contract ....
Zo is de waarheid, zoals ik die kende en zoals ook zijn dichtbij werkende collega’s die kennen. Een volledig rationalistische wetenschapper, volkomen eerlijk, die op zoek was naar de draad van zuivere rede, had zich onbewust gevochten met het ergste wat er bestaat: de interactie tussen geest en materie.
Wie denkt dat de natuur zich aan het reproduceerbaar houdt, rationeel is, steekt zijn vinger in zijn oog tot aan de schouder. Meestal is het zo, maar soms houdt de natuur je een vervelende grap voor, die de wetenschapper volledig uit balans brengt. Het niet-reproduceerbare, het oncontroleerbare laat ons volledig ongewapend achter. Ik kies liever de wiskunde. Dat is reproduceerbaar, tenminste in principe.
Drie keer zeven is eenentwintig, elke dag van de week....
Ik zeg dit, maar er zijn wiskundigen met vreemde levens. Onlangs werd een interview gefilmd van een van hen, die ons vertelde hoe hij met bomen praatte, waar hij zijn wetenschap vandaan haalde. Hoe hij als jongen lid was geweest van een sekte die bezig was met zwarte magie en hoe hun leider zijn ziel had verkocht aan de duivel voor een stelling. Iets belangrijks, trouwens. De som van de kubussen van gehele getallen is een irrationaal getal, of iets dergelijks.
De jongen die deze scène filmd, onder gouden plafondplaten, wiste het per ongeluk uit door champagne. Maar misschien was het beter zo. Hoe dan ook, een dozijn mensen hebben met eigen ogen gezien, met eigen oren gehoord wat ik al lang wist. Er zijn dingen die je niet kunt indelen. Zo is het.
Terug naar Jacques. Hij was uitgeput. Hij had te veel gevochten. Het leven trok zich uit hem terug. Zijn gerepareerde hart begon te versplinteren. Hij stierf op een operatietafel. Vechten, ik weet wat dat is, ja! En ik vraag me af waarom, van ons drieën: hij, Bounias en ik, ik het overleefd heb. Waarschijnlijk omdat ik telkens wist af te stappen om elders beschutting te zoeken, in een ander domein. Bijvoorbeeld in stripverhalen. Daarom heb ik zoveel gedaan. Ik weet wat het is om kruisvuur te ondervinden, onverbiddelijk. Ik denk aan de woorden van Rémy Chauvin:
*- In onze wereld van universiteit-onderzoek mag je niets overdrijven. Het gaat nooit verder dan moord! *
Hieronder een tekening die Jacques in zijn kantoor had ingelijst:
Ben en Bounias zijn gestorven "op het front van de onderzoek". Maar het gekste epiloog dat Jacques heeft meegemaakt, is het laatste.
Ik eindig met een anekdote uit het boek van de man wiens naam ik ben vergeten. Hij zal zich zeker herinneren. Op een dag komt een man met een "machine" die hij zelf heeft uitgevonden naar Benvenistes lab. Het was... gewoon een kleine lege doos. Geen voeding, geen antenne, niets. De details staan in het boek, als je dat kunt noemen. De man demonstreert zijn "apparaat" dat wonderen verricht, talloze fenomenen oproept op verzoek. Benveniste en zijn medewerkers staan verstomd. Als de man vertrekt met zijn lege doos, zegt een dichtbij werkende collega van Benveniste:
*- Nou, wat doen we nu?
- We beginnen met het afsluiten. * .
De tijd is verstreken. Jacques is domweg gestorven, verslagen door een kwaadaardige fantasie, terwijl hij zelf de eerlijkheid zelf was. In een andere tijd had ik tekeningen gemaakt. Ik heb ze teruggevonden en geef ze hier willekeurig weer. Een soort digitale garageverkoop..
Nieuwigheden Gids (Inhoudsopgave) Startpagina
